برخی از سیاست‌ها و اصول حاکم در مرکز تدوین منابع آموزشی 1.روان و وزین بودن متن؛ 2.زیبایی متن در محتوا و شکل؛ 3.نوآوری در متون با رعایت گفتمان ادبی کهن حوزه؛ 4.توجه به مسایل جدید و روز به‌ویژه در مباحث اعتقادی؛ 5.تغییر در متون معطوف به اصلاح و تکامل؛ 6.متوازن بودن تغییرات در شتاب و کندی؛ 7.تفکیک کتابهای دوره سیکل از دیپلم و بالاتر در حد امکان ؛ با رعایت تراز علمی؛ 8.در نظر گرفتن سطح متوسط طلاب در برنامه ریزی، طراحی و تدوین؛ 9.رعایت حداکثری سرفصلهای مصوب ابلاغی؛ 10.رعایت نگاه تحقیقی و روحیه پژوهشی ، روحیه اخلاقی و معنوی و نگاه تبلیغی ترویجی و اشاعه اندیشه در درون متون ، منابع و کمک درسی؛ 11.تشکیل بانک اطلاعاتی متون موجود جهت اصلاح و تکمیل آنها برای نزدیک شدن به سرفصلها در عین تولید جدید؛ 12.تاکید خاص به بهره‌مندی گسترده از آیات و روایات به اشکال مختلف در دروس مختلف؛ 13.توجه و استفاده حداکثری از سنتهای حسنه حوزه؛ 14.مدنظر قرار دادن تجارب حوزه‌ای، ملی و فراملی؛ 15.مدون کردن تجارب و الگوسازی آنها؛ 16.مد نظر قرار دادن نگرانی ها و حساسیت های بزرگان در برخی متون؛ 17.اجماع نسبی نخبگانی در هر رشته؛ 18.تشکیل بانک اطلاعاتی اساتید و بهره‌مندی از اساتید توانمند، با تجربه مفید و مسلط بر فرهنگ حوزه و استانداردهای تدوین متن آموزشی؛ 19.رعایت تنوع مشارب و مکاتب در گروه ها و رشته‌ها؛ 20.ترکیب«مولف یا مولفان، ناظر علمی، ارزیابان، گروه علمی، اداره استاندارد» در تولید اولیه‌ اثر؛ 21.بهره‌مندی از عقل جمعی و تشکیل سلسله نشست های نقد متون با طلاب و اساتید؛ 22.ایجاد تعامل و حلقه وصل میان کارگروه نقشه جامع رشته ای و کارگروه‌های مرکز تدوین منابع آموزشی از طریق عضویت آنها در این کارگروه ها؛ 23.شناسایی نهادهای دیگر جهت واسپاری و سفارش دادن با نظارت گروه تدوین متون در برخی موارد؛ 24.هماهنگی با مراکز دیگری حوزوی مثل حوزه خواهران، سفیران و جامعه المصطفی و غیره؛ 25.طراحی مدل راهنمای تدریس و کمک درسی برای متون آموزشی؛ 26.طراحی فرایند تدوین و تاکید بر اجرای حداکثری آن در مقام عمل؛ 27.توجیه و بازسازی اساتید نسبت به متون جدید؛ 28.توجیه و ریل گذاری برای پذیرش و زمینه سازی برای متون جدید؛ 29.تدریجی و آزمایشی بودن کار؛ 30.اختیاری بودن نظام جدید با تشویق به فضاهای جدید.
اخبار > حجت الاسلام محمد حسن راشدی پیرامون نظام جدید آموزشی سطح یک حوزه


  چاپ        ارسال به دوست

حجت الاسلام محمد حسن راشدی

حجت الاسلام محمد حسن راشدی پیرامون نظام جدید آموزشی سطح یک حوزه

از نظر شما در طرح تحول کتب حوزه، چه آسیب ها و آفاتی می تواند در تدوین آنها وجود داشته باشد؟

چون بزرگان و مراجع حوزه به عنوان استوانه ها و پشتوانه های حوزه هستند باید نظر آنها تامین بشود. من فکر می کنم در تدوین متون درسی سه نگاه وجود دارد: یک نگاه افراطی، دوم نگاه تفریطی و سوم معتدل است.

نگاه افراطی عبارت باشد از اینکه می بایست تمامی میراث گذشته را کنار بگذاریم (چرا که کتب قدیم اصلا برای تدریس نوشته نشده اند، کتب فوق العاده علمی و سنگین هستند، طلبه رو گیر می اندازد، بازدهی کمی دارند و اشکالات متعددی وارد می‌کنند) و کتاب جدید تدوین کنیم که این خود نوعی پشت پا زدن به میراث گذشته و نادیده گرفتن بسیاری از مولفانی که باعث قوت در حوزه بودند، می باشد.

نگاه تفریطی حاکی از جمود بر متون گذشته است بعبارت دیگر بایستی همان متون قدیم باقی بمانند چرا که امام خمینی و شیخ انصاری ها آن کتاب ها را خوانده اند.

در نگاه سوم می بایست تعادلی در نظر گرفته شود همانطور که رهبر معظم انقلاب اسلامی در فرمایشاتشان بیان داشتند. از طرفی نباید جمودی بر متون قدیم داشت، اگر شیخ انصاری، شیخ انصاری شد مگر رسائل را خواند بلکه خود ایشان رسائل را نوشت،یامرحوم اخوند خراسانی، اگر ایشان آخوند خراسانی شد، کفایه که نخوانده؛فلذا نمی شود در یک متن خاص جمود داشت بلکه باید متون به روز شوند، باید تکنیک های جدید آموزشی در هر رشته در نظر گرفته بشود ،باید مخاطب شناسی بشود(شیخ انصاری کتاب مکاسب را برای طلبه های آن زمان با ان ذهنیت و با آن مشغولیات دنیایی اشان که مسائل خاص اون زمان طلاب بوده نوشته است ولی الان بایستی توجه داشت که طلبه ها در چه فضایی زندگی می کنند، ما برای اینها کتاب می نویسیم نه برای طلبه 800 سال پیش ؛ در عین حال نباید به میراث گذشته بی توجه بود).

 نقاط قوت بسیاری در کتب قدیم هست که اگر آنها را نادیده بگیریم، حوزه ضربه می خورد و بار علمی حوزه پایین می‌آید ، توجه داشته باشید همان علمای قدیم نیز در تدوین کتابهایشان تکنیک هایی را به کار می بردند که انسان را به حیرت در می آورد و به همین خاطر دارای نقاط قوت بسیاری می باشند و نه اینکه همه اش نقطه ضعف باشد. بنابراین باید در تدوین کتب درسی به گذشته هم توجه داشته باشیم و میراث آنها را حفظ و استفاده کنیم و نظر مراجع را نیز تامین نماییم ، همچنین از تکنیک های روز نیز استفاده کنیم (به عنوان مثال: 1. نوع صفحه ارایی جدید شود 2.توجه به مسائل روانشناسی تربیتی در آموزش کتب درسی 3.حوزه می بایست کارگروه هایی داشته باشد تا به صورت تخصصی نظام های آموزشی جدید دنیا را رصد کنند و نقاط قوتش را بیابند ،چرا که معصوم علیه السلام می فرماید: خذالحکمه ولو من اهل الضلال .بعبارت دیگر توجه شود در نظام آموزشی جدید چه تکنیک های رعایت می شود که در حوزه رعایت نمی شود« البته با نسخه حوزوی آن »مثلا در دانشگاه ها هر چند سال یک بار کتاب عوض می شود ).

بحث دیگری هم که استاد برنجکار فرمودند این است که در سیستم دانشگاه بحث کتاب های موازی مطرح است. به استاد چند کتاب را برای تدریس معرفی می کنند و استاد هرکدام را که بخواهد درس می دهد حتی کتاب خودش را البته احتمال دارد در حوزه این سیستم جواب ندهد.

یکی دیگر از آفت ها بحث استبداد رأی در تألیف متون درسی است که چنین نباید باشد  بلکه باید نظرات مختلف را استفاده کرد. چه اشکالی دارد کتابی را 5 مؤلف تألیف کنند؟ یک نفر از جنبه های ساختاری و زیبا شناختی، دیگری مسائل عمیق علمی آنرا بررسی کند و یکی نیز مخاطب شناسی را بررسی کند. البته این کاری که در دفتر تدوین متون در گروههای علمی انجام می گیرد یک مقداری به این راه نزدیک می شود.

نباید مؤلف محور باشیم و روی یک کتاب جمود داشته باشیم همچنین نباید به گونه ای باشد که اگر به کتاب ما اشکال وارد شد بر نتابیم.

به نظر شما در بازسازی کتب درسی چه اصولی باید رعایت شود تا تراث علمی حفظ شود و تحول نیز انجام گیرد؟ در واقع چه نکات مثبتی را باید در نظر گرفت و از چه لغزشهایی حذر کرد؟

باید کار گروهی با تخصص های مختلف انجام شود و نباید انتظار داشت کتابی که نوشته می شود فورا اوج بگیرد و هیچ اشکالی نداشته باشد(بلکه به مرور زمان باید چکش کاری شود تا به سمت کمال برود).

باید غنای علمی کتب حفظ شود تا سطح آنها پایین نیاید(چرا که حوزه در بین نظام های آموزشی معروف به این بوده که مطالب آن عمق دارد) در ضمن اینکه عبارت های کتاب ساده می شود و از اغلاق های کتاب قدیم نجات می یابد،( بقول رهبر معظم بیشتر وقت طلاب در عبارات صرف نشود تا از اصل و عمق مطلب باز بمانند). به نظرم در کتب درسی جدید این رویکرد رعایت شده است .

در انتها اگر پیشنهاد و نظر و یا انتقادی دارید، بفرمایید؟

از همه دوستانی که به هر نحوی در این امر مقدس زحمت می کشند تشکر می کنم .

خدمت در حوزه امر مقدسی است که پایگاه سربازی امام زمان(عج) و مکتب امام  صادق(ع) است. اجر همه تان مشکور و خدا موفقیت روزافزون به همه شما عنایت فرماید.


٠٩:١٩ - 1394/12/06    /    شماره : ٣٧٣٩٩٠    /    تعداد نمایش : ٢٤٨١



خروج




 

دفتر تدوین متون درسی حوزه‌های علمیه


.:: قم - خیابان جمهوری - ساختمان معصومیه (س) - دفتر تدوین متون درسی حوزه های علمیه ::.

.:: تلفن:32910970 -025 ::.